แผนปรับปรุงพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กาญจนาภิเษก

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กาญจนาภิเษก ตั้งอยู่บริเวณตำบลคลองห้า อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี มีเป้าหมายการดำเนินงานให้เป็นศูนย์รวมหน่วยงานอนุรักษ์และแหล่งเรียนรู้หลายสาขาในด้านสังคม วัฒนธรรม และธรรมชาติวิทยา เริ่มดำเนินงานมาตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๓๕ โดยได้ดำเนินงานในลักษณะของคลังกลางหรือคลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เพื่อจัดเก็บโบราณวัตถุ  ศิลปวัตถุในรูปแบบของคลังกึ่งจัดแสดง (Visible Storage) ซึ่งเปิดให้บริการประชาชนอย่างไม่เป็นทางการ ในฐานะศูนย์ข้อมูลโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ ควบคู่ไปกับการศึกษารวบรวมข้อมูลวิชาการทางด้านชาติพันธุ์วิทยาในประเทศไทย ทั้งการจัดเก็บรวบรวมวัตถุทางชาติพันธุ์วิทยาการจัดสัมมนาทางวิชาการเพื่อจัดทำแนวทางการจัดแสดงห้องพิพิธภัณฑสถานด้านชาติพันธุ์วิทยา

ต่อมาในพุทธศักราช ๒๕๕๙ – ๒๕๖๑ กรมศิลปากรจึงได้มีแผนก่อสร้างอาคารคลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหลังใหม่ และใช้เวลาตกแต่งภายในระหว่างปีพุทธศักราช ๒๕๖๒ – ๒๕๖๔ และได้เคลื่อนย้ายโบราณวัตถุไปยังอาคารหลังใหม่ว่างลงและมีความพร้อมสำหรับการปรับปรุงรูปแบบการจัดแสดงให้เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ด้านชาติพันธุ์วิทยา โดยมุ่งหวังที่จะจัดแสดงวัตถุพิพิธภัณฑ์ที่สัมพันธ์กับมนุษย์ เช่น โครงสร้างทางร่างกาย รูปร่างหน้าตาสีผิว เชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ บรรพบุรุษของมนุษย์ พฤติกรรมทางสังคม การใช้ภาษา การผลิตเครื่องมือเครื่องใช้และวัตถุสิ่งของ แบบแผนทางวัฒนธรรม

วิธีการนำเสนอ

1.  ใช้วัตถุพิพิธภัณฑ์ คือ วัตถุชาติพันธุ์  โบราณวัตถุ และศิลปวัตถุ ที่เป็นทรัพย์ของแผ่นดิน และ ที่เป็นหลักฐานทางวัฒนธรรมท้องถิ่น เป็นองค์ประกอบหลักในการนำเสนอ ซึ่งเป็นจุดเด่นของความเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ของกรมศิลปากร และแตกต่างไปจากพิพิธ๓ณฑสถาน หรือ แหล่งเรียนรู้อื่น ๆ

2. ใช้สื่อที่มีความทันสมัยเพื่อความสะดวกในการรับรู้และเข้าถึงองค์ความรู้ เช่น แผนที่ แผนภูมิ ภาพถ่าย  หุ่นจำลอง  ภาพเคลื่อนไหว  ภาพสามมิติ  วิดีทัศน์  ฯลฯ  ประกอบในการนำเสนอเพื่อสร้างบรรยากาศให้ผู้เข้าชมรู้สึกคล้อยตาม มีปฏิสัมพันธ์ และสามารถจินตนาการได้  ทั้งนี้ สื่อต่าง ๆ นั้น คำนึงถึงการดูแลรักษา การปรับเปลี่ยน และ ความสะดวกในการใช้

3. วัตถุจัดแสดง และ สื่อต่าง ๆ มีการหมุนเวียน ปรับเปลี่ยนในช่วงทุก 1 เดือน (สื่อนำเสนอในปฏิทินแต่ละเดือน) และ 3 เดือน (กรณีวัตถุจัดแสดง) เพื่อสร้างสีสันและการดึงดูดผู้เข้าชม และที่สำคัญเพื่อการอนุรักษ์วัตถุจัดแสดงที่ส่วนใหญ่เป็นวัตถุประเภทอินทรียวัตถุ

4. ให้ผู้เข้าชมสามารถเรียนรู้และเข้าถึงข้อมูลผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยตัวเอง (learn by doing )

5. สร้างสัญลักษณ์ (Branding) ของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กาญจนาภิเษก ในฐานะพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ด้านชาติพันธุ์ของกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม เผยแพร่และนำไปใช้ในการออกแบบและนำเสนอทุกประเภท

ภาพสเกตซ์ ตัวอย่างอาคารพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กาญจนาภิเษกในอนาคต